Czytelnik: Ostatnio głośno o sprawie wypadku Pani Premier. Mam pytanie, jakie faktycznie uprawnienia przysługują w przypadku zatrzymania przez Policję? Czy można mi odmówić kontaktu z adwokatem?

Sprawa wypadku Premier Beaty Szydło w Oświęcimiu odbiła się szerokim echem w opinii publicznej – jak widać, także wśród naszych Czytelników. Problem jest niezwykle ważki i nie wchodząc w spory stricte polityczne, warto odpowiedzieć jaka jest faktycznie sytuacja osoby zatrzymanej i podejrzewanej o popełnienie przestępstwa.

Odpowiedzi w tym przypadku zawiera ustawa Kodeks postępowania karnego. I tak przedstawmy te najważniejsze regulacje:

1. Zanim zostaną przedstawione nam jakiekolwiek zarzuty, możemy być zatrzymanymi. Maksymalny czas trwania zatrzymania to 48 godzin. Po tym czasie należy nas zwolnić, chyba że organ zadecyduje o przekazaniu nas do dyspozycji sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.
2. Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o przysługujących mu prawach, w tym o prawie skorzystania z pomocy adwokata. Zatrzymanemu należy na jego żądanie niezwłocznie umożliwić nawiązanie w dostępnej formie kontaktu z adwokatem, a także bezpośrednią z nim rozmowę. Jeżeli więc nie chcemy występować w sprawie samodzielnie, lecz mieć przy sobie osobę, która będzie czuwać nad prawidłowością i przestrzeganiem przepisów procedury karnej, zażądajmy kontaktu z obrońcą.
3. Co istotne, obrońcę ustanawia zatrzymany, ale do czasu ustanowienia obrońcy przez zatrzymanego pozbawionego wolności, obrońcę może ustanowić inna osoba, o czym niezwłocznie zawiadamia się zatrzymanego.
4. Organy ścigania po zatrzymaniu mogą przedstawić nam zarzuty. Wówczas uzyskujemy status podejrzanego, a organy przystąpią do naszego przesłuchania. Warto wtedy zażądać, by przy tej czynności był obecny ustanowiony przez nas obrońca. Bez obrońcy organ nie będzie mógł nas przesłuchać.
5. Podejrzany nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść (za pewnymi wyjątkami przewidzianymi ustawą, np. podejrzany musi poddać się oględzinom zewnętrznym ciała, można od niego pobrać odciski palców). Pamiętajmy więc, że to nie podejrzany musi dowodzić, że „czegoś nie zrobił”, ale to organ ścigania ma obowiązek udowodnić, że podejrzany „coś zrobił”.
6. Podejrzany ma prawo składać wyjaśnienia; może jednak bez podania powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania albo odmówić składania wyjaśnień. Jeżeli więc nie jesteśmy pewni swej sytuacji, lepiej odmówić składania wyjaśnień. Odmowa składania wyjaśnień nie może wiązać się dla nas z żadnymi negatywnymi konsekwencjami! To jest nasze prawo, z którego możemy skorzystać.

Powyższe punkty stanowią jedynie przykładowe, ale chyba najważniejsze uprawnienia, jakie przysługują zatrzymanemu, a później podejrzanemu. Pamiętajmy o nich, gdy zderzymy się z organami ścigania i nie bójmy się z nich korzystać.

Adw. Rafał Guzik

fot. Pixabay.com