Tradycyjnie listopad nazywany jest miesiącem zadumy. Ma to przede wszystkim swój związek z przypadającymi w tym miesiącu uroczystościami Wszystkich Świętych oraz Dnia Zadusznego. Koncentrując się na przemijaniu i zmarłych, zastanówmy, czy jednak i w tym aspekcie można znaleźć jakieś elementy prawa i życia?

Nie będzie w tej odsłonie mowy o prawie spadkowym, a o pobieraniu opłat za różnego rodzaju czynności związane z chowaniem zmarłych na cmentarzach komunalnych, czyli należących do gminy. W tym zakresie ciekawe rozstrzygnięcie wydał stosunkowo niedawno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrok z 3.10.2024 r., II SA/Ol 621/24), w którym stwierdził, że: „Organ gminy może zatem ustalić tylko takie opłaty, które są związane z pochowaniem zwłok, a nie jakiekolwiek opłaty związane z prowadzeniem cmentarza, czy też za każde dochowanie do grobu już opłaconego na wskazany okres 20 lat. Przedmiotem uchwały w sprawie stawek opłat za usługi na terenie cmentarzy nie mogą być zatem opłaty za wjazd na cmentarz i korzystanie z cmentarza”. WSA w Olsztynie powołał się na brzmienie art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, wedle których brak jest podstaw do ustalania dodatkowych opłat z tytułu upływu 20 lat w odniesieniu do grobów murowanych tzw. wieloosobowych oraz do chowania urn. Powyższe rozstrzygnięcie olsztyńskiego sądu potwierdza inny judykat – Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 17.09.2024 r., III OSK 357/23), w myśl którego nie można nakładać na osoby korzystające z cmentarza innych opłat w drodze prawa miejscowego, ponad te, które możliwe są do ustalenia na podstawie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych.

Reasumując: jeżeli mamy grób murowany przeznaczony dla więcej niż jednej osoby lub do chowania urn, organy gminy nie mogą ustanowić tzw. opłaty prolongacyjnej po 20 latach ani też za dochówek. Jeżeli jednak w danej gminie nadal obowiązuje uchwała samorządu, która ustanawia takie opłaty, to na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym: „Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego”, a zgodnie z ust. 2a: „Skargę na uchwałę lub zarządzenie, o których mowa w ust. 1, można wnieść do sądu administracyjnego w imieniu własnym lub reprezentując grupę mieszkańców gminy, którzy na to wyrażą pisemną zgodę”. Oczywiście rzecz dotyczy wyłącznie cmentarzy komunalnych, a nie wyznaniowych (np. parafialnych, żydowskich). Utrzymanie bowiem cmentarzy wyznaniowych i zarządzanie nimi należy do związków wyznaniowych (art. 2 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych).

dr Rafał Guzik – adwokat

Kancelaria Adwokacka G&G Oświęcim

źródło: pixabay.com