Testament – jak napisać? Część I informacji o dziedziczeniu testamentowym

Memento mori. To zdanie, będące pozdrowieniem wielu zgromadzeń zakonnych, chyba nigdy nie było tak aktualne, jak obecnie. Mając to na uwadze, pamiętajmy, by na wypadek naszej niechybnej śmierci jak najlepiej przygotować się nie tylko duchowo, ale również – materialnie. Rzecz więc w tym, by dziedziczyły po nas te osoby, które chcemy, by były naszymi dziedzicami, a nie inne. Oczywiście, możemy nic robić. Kiedy przyjdzie na nas kolej, po prostu nasi spadkobiercy przyjdą po spadek zgodnie z dziedziczeniem wynikającym z ustawy. Wydaje się jednak, że lepiej mieć możliwość ostatni raz wpłynąć na to, na co poświęciliśmy prawie całe nasze życie.

Sposobem na to jest sporządzenie testamentu, czyli rozrządzenie własnym majątkiem na wypadek śmierci. Przyjrzyjmy się więc, jakie mamy rodzaje testamentów oraz jakie warunki testament musi spełnić, by być ważnym.

Po pierwsze, testament musi sporządzić jedna osoba. Nie może być tak, że testament będzie wspólny, czyli sporządzony np. przez oboje małżonków. Testament może sporządzić wyłącznie osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych – odpadają więc osoby małoletnie, a także ubezwłasnowolnione. Nie możemy sporządzić testamentu przez przedstawiciela. Testament jest nieważny, kiedy został sporządzony:

  1. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
  2. pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  3. pod wpływem groźby.

Co istotne, można odwołać testament. Należy to uczynić w ten sposób, że spadkodawca albo sporządzi nowy testament bądź też w ten sposób, że w zamiarze odwołania testament zniszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność. Można odwołać testament także wskutek dokonania w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.

Po omówieniu ww. głównych cech testamentów, przyjrzyjmy się, jakie mamy rodzaje testamentów:

  1. Własnoręczny (holograficzny), czyli napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą. Oznacza to, że nie możemy napisać testamentu np. na komputerze, a następnie tylko podpisać – taki testament będzie nieważny.
  2. Notarialny, czyli sporządzony w formie aktu notarialnego. Jest to najbardziej bezpieczna forma testamentu, z punktu widzenia dowodowego.
  3. Allograficzny, czyli sporządzony w obecności 2 świadków ustnie przed wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), starostą, marszałkiem województwa, sekretarzem powiatu albo gminy lub kierownikiem USC. Jest to chyba najrzadsza forma testamentu spotykana w praktyce.

Wyróżniamy także testamenty szczególne:

  1. Ustny, czyli jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci albo też wskutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione, spadkodawca oświadcza ostatnią wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej 3 świadków;
  2. Podróżny, czyli sporządzony ustnie, w obecności 2 świadków przed dowódcą statku morskiego lub powietrznego lub jego zastępcą;
  3. Wojskowy.

Ważna uwaga – testament szczególny, czyli m.in. najbardziej popularny wśród nich – ustny – traci moc z upływem 6 miesięcy od ustania okoliczności, które uzasadniały niezachowanie formy testamentu zwykłego, chyba że spadkodawca zmarł przed upływem tego terminu. Bieg tego terminu jest zawieszony przez czas, kiedy spadkodawca nie może sporządzić testamentu zwykłego. Oznacza to, że nikt nie będzie zaprzątał sobie głowy testamentem ustnym, sporządzonym przed wielu laty, gdy spadkodawca po jego sporządzeniu żył jeszcze kilka lat, a w tym czasie mógł napisać testament własnoręczny.

Na ten moment tyle informacji. W kolejnej odsłonie naszych wpisów pochylimy się nad tym, co powinna zawierać treść testamentu i co to w praktyce będzie oznaczać dla naszych spadkobierców.

dr Rafał Guzik – adwokat

testament-kancelaria-adwokacka-gg-oswiecim-adwokat-oswiecim-radca-prawny-oswiecim-prawnik-oswiecim-porady-prawne-oswiecim-adwokat-rafal-guzik-oswiecim-adwokat-justyna-graca-oswiecim

grafika: pixabay.com