Przyjąć czy odrzucić spadek – oto jest pytanie!

W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie co to jest spadek. I tak, jest to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych (spadkobierców) w drodze dziedziczenia. Spadek otwiera się w momencie śmierci spadkodawcy i obejmuje wszystko co spadkodawca posiadał w momencie śmierci. Zarówno aktywa jak i pasywa.

Jeśli jesteśmy spadkobiercami, czyli dziedzicznymi po naszym zmarłym krewnym, to powinniśmy spadek przyjąć lub odrzucić. Dobrze jest mieć chociaż podstawowe informacje, co zmarły w momencie śmierci posiadał. Czy były to tylko aktywa – wtedy sprawa jest prostsza, czy też posiadał długi. Jeśli posiadał same aktywa to z reguły korzystniej jest spadek przyjąć, bo wtedy zyskujemy dane składniki majątku. Jeśli do spadku należą długi, to trzeba przeanalizować czy nie byłoby dla nas lepiej spadku odrzucić.

Co ważne, nie ma konieczności składania takiego oświadczenia – o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, albowiem zgodnie z art. 1015 §  2 k.c. „ brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.” Jeżeli nie złożymy stosownego oświadczenie o odrzuceniu lub przyjęciu spadku to znaczy to, że spadek przyjęliśmy z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że w przypadku kiedy zmarły posiadał długi, to odpowiadamy za te długi tylko do wysokości aktywów w spadku. Jeśli długi przekraczają wartość spadku, to musimy je pokryć tylko do wysokości tego, co uzyskaliśmy in plus.

Taka regulacja obowiązuje od 18 października 2015 r. Wcześniej w przypadku braku oświadczenia w terminie 6 miesięcy, spadek nabywaliśmy wprost czyli bez ograniczeń.

Stwierdzenie nabycia spadku można zrobić bądź u notariusza, bądź w sądzie. Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, tylko w takim przypadku muszą stawić się u niego wszyscy spadkobiercy. Możemy też iść sami do notariusza i w przypadku długów spadkodawcy, spadek odrzucić. Jest to o tyle konieczne, żeby zmieścić się w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy (ważne szczególnie w przypadku kiedy pozostawił on długi). Postępowanie w sądzie wygląda tak, że musimy złożyć stosowny wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i wskazać wszystkich spadkobierców wraz z adresami ich zamieszkania. Sąd wtedy wzywa wszystkich na rozprawę i składają oni zapewnienia spadkowe. Obejmują one w szczególności takie informacje jak: czy spadkodawca sporządził testament, kto jest uprawnionym do dziedziczenia, kiedy spadkodawca zmarł, gdzie mieszkał przed śmiercią. Po uzyskaniu odpowiedzi, Sąd stwierdza, że spadek po zmarłym nabywają określone osoby. Koszt postępowania o stwierdzenie nabycia spadku to 100 zł od osoby, po której stwierdzenie chcemy stwierdzić. Jeżeli stwierdzenie obejmuje więcej niż jedną osobę, to od każdej musimy uiścić 100 zł oraz dodo takowo 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego.

W przypadku odrzucenia spadku spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Znaczy to tyle, że kiedy my odrzucimy spadek to następne osoby zgodnie z porządkiem dziedziczenia nabędą ten spadek. Wtedy te osoby mają 6 miesięcy na oświadczenie czy spadek przyjmują czy odrzucają i tak do skutku. Kiedy nie ma już spadkobierców to spadek przypada na rzecz Gminy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

Ważnym zagadnieniem jest również to, czy spadek z długami przejmują niepełnoletnie dzieci. Małoletnie dzieci mogą być spadkobiercami. Co więcej – nawet dziecko nienarodzone, ale już poczęte może być spadkobiercą, jeśli urodzi się żywe (art. 927 § 2 k.c.). Decydujący jest w tym wypadku moment śmierci spadkodawcy. Jako rodzice musimy zadbać o to, żeby nasze dziecko nie odziedziczyło długów po zmarłym krewnym. Procedura ta różni się od spadku przyjmowanego bądź odrzucanego przez osobę dorosłą. Kiedy do czynienia mamy z niepełnoletnim dzieckiem, to zgodę na odrzucenie spadku musi wyrazić Sąd Rodzinny, albowiem jest to czynność, która przekracza zwykły zarząd majątkiem dziecka. Musimy zatem skierować stosowny wniosek, w którym wskazujemy na stopień pokrewieństwa dziecka ze zmarłym i dowody na to, że zmarły posiadał długi. W rozstrzygnięciu Sąd wyraża zgodę na odrzucenie spadku w imieniu dziecka, lecz to nie koniec procedury. Trzeba się jeszcze udać do notariusza i spadek w imieniu dziecka odrzucić, albowiem samo rozstrzygnięcie Sądu Rodzinnego nie jest wystarczające.

Reasumując, kiedy umiera bliska dla nas osoba, trzeba zadbać o sprawy spadkowe po niej. Przyjąć należy, że powinniśmy podjąć czynności w terminie 6 miesięcy od jej śmierci, żeby mieć możliwość skutecznego odrzucenia spadku po niej. Dzięki temu uchronimy się od nieprzyjemności mogących nas spotkać w przyszłości.

adw. Justyna Graca
przyjecie-odrzucenie-spadku-kancelaria-adwokacka-gg-oswiecim-adwokat-oswiecim-radca-prawny-oswiecim-adwokat-rafal-guzik-adwokat-justyna-graca-prawnik-oswiecim-prawo-spadkowe
fot. pixabay.com